Girişimsel Onkoloji
Girişimsel onkoloji, kanserin tanı ve tedavisinde görüntüleme rehberliğinde uygulanan girişimsel yöntemlerle ilgilenir. Tedavi planı ilgili branşların birlikte değerlendirmesiyle oluşturulur.
Çalışma alanları arasında tümör biyopsisi, uygun olgularda mikrodalga veya radyofrekans ablasyon ve karaciğere yönelik transarteriyel kemoembolizasyon (TAKE) ile radyoembolizasyon (TARE) yer alır.
Yöntem seçimi; tümörün türü, yeri ve yayılımı, önceki tedaviler ve kişinin genel sağlık durumu dikkate alınarak yapılır. Bu sayfa genel bilgilendirme içindir; bireysel uygunluk hekim değerlendirmesi gerektirir.
Tümör biyopsisi ve tedavi planı
Tanıdan tedaviye: Görüntülemede saptanan bir kitlenin niteliğini belirlemek veya tedaviyi yönlendirecek patolojik incelemeler için doku örneği gerekebilir. Ultrason ya da tomografi ile hedeflenerek alınan örnek patoloji laboratuvarında incelenir. Biyopsi gereksinimi her hasta için ayrıdır; bazı tümörlerde tanı görüntüleme ve diğer bulgularla konabilir.
Tedavi seçimi: Tümörün türü, sayısı, boyutu ve yayılımı; organ işlevleri, önceki tedaviler ve kişinin genel durumu birlikte değerlendirilir. Girişimsel yöntemler, cerrahi, sistemik tedavi ve radyoterapi ile birlikte ele alınır. Amaç hastaya göre tümör kontrolü, başka bir tedaviye hazırlık veya belirtilerin azaltılması olabilir.
Biyopsi ve hazırlık hakkında ayrıntılar
Mikrodalga ve radyofrekans ablasyon
Amaç ve uygunluk: Termal ablasyon, uygun bulunan tümör odaklarını ısı enerjisiyle etkisizleştirmeyi amaçlar. Karaciğer, böbrek, akciğer veya diğer bölgelerdeki uygun lezyonlar için değerlendirilebilir. Boyut, sayı, büyük damarlar ve komşu organlarla ilişki, güvenli giriş yolu ve diğer tedavi seçenekleri belirleyicidir.
İki yöntem nasıl çalışır? Mikrodalga ablasyonda ince bir anten mikrodalga enerjisiyle dokuyu ısıtır. Radyofrekans ablasyonda elektrot üzerinden verilen elektrik akımı ısı etkisi oluşturur. Elektrot veya anten ultrason veya tomografi ile izlenerek ciltten tümöre yerleştirilir. Sedasyon ya da genel anestezi gereksinimi işlem ve hastaya göre belirlenir; bir yöntemin her hasta için üstün olduğu söylenemez.
İşlem sonrası ve riskler: Ağrı ve genel durum izlenir; tomografi veya manyetik rezonans gibi kontrollerle yanıt ve geride canlı tümör bulunup bulunmadığı değerlendirilir. Ek ablasyon veya başka tedaviler gerekebilir. Kanama, enfeksiyon, apse ve komşu yapılarda ısı hasarı olasıdır; akciğer uygulamalarında hava kaçağı da görülebilir. Hastanede kalış ve günlük yaşama dönüş kişiye göre değişir.
TAKE — transarteriyel kemoembolizasyon
Amaç ve uygunluk: Özellikle uygun bulunan karaciğer tümörlerinde, tümörü besleyen arterlere kemoterapi ve damar tıkayıcı materyal ulaştırılmasıdır. Tümörün yayılımı, karaciğer işlevleri, damar yapısı ve önceki tedaviler değerlendirilir. Her karaciğer tümörü için uygun değildir.
Nasıl yapılır? Kasık veya el bileğindeki arterden ince bir kateterle girilir. Anjiyografi altında tümörü besleyen damarlara ulaşılır. Kemoterapi ilacı ve embolizan materyal hedef bölgeye verilir. Böylece bölgesel ilaç etkisi ile tümörün kanlanmasının azaltılması birlikte amaçlanır. Kullanılacak yöntem ve seans planı kişiye göre belirlenir.
İşlem sonrası ve riskler: Ağrı, bulantı, kusma, ateş ve halsizlikten oluşan embolizasyon sonrası sendrom görülebilir. Gözlem, ağrı/bulantı tedavisi ve kan testleri gerekebilir. Karaciğer işlevlerinde bozulma, enfeksiyon veya apse, safra yollarında hasar, hedef dışı damar tıkanması ve giriş yerinde kanama olasıdır. Yanıt kontrol görüntülemesiyle değerlendirilir; ek seans gereksinimi buna göre kararlaştırılır.
TARE — transarteriyel radyoembolizasyon
Amaç ve uygunluk: Karaciğerdeki uygun bulunan primer tümör veya metastazlarda, tümörü besleyen damarlara radyoaktif mikroküreler verilerek bölgesel radyasyon uygulanmasıdır. En sık kullanılan radyoizotoplardan biri itriyum-90'dır. Karaciğer rezervi, tümör dağılımı, damar yapısı ve diğer tedavi seçenekleri değerlendirilir.
Planlama ve uygulama: Genellikle önce damar haritalaması ve nükleer tıp incelemesi yapılır; mikrokürelerin dağılımı ve akciğere geçiş olasılığı değerlendirilerek kişiye özel doz planlanır. Uygun bulunursa tedavi seansında kateterle ilgili karaciğer arterlerine ulaşılıp mikroküreler uygulanır. Girişimsel radyoloji ve nükleer tıp/radyasyon uzmanlarının iş birliği gerekir.
İşlem sonrası ve riskler: Halsizlik, bulantı veya karın ağrısı olabilir. Karaciğer hasarı/yetersizliği, safra yolu sorunları, enfeksiyon ve hedef dışı dağılıma bağlı mide-bağırsak ülseri veya akciğer hasarı olası risklerdir. Kan testleri ve görüntülemeyle takip edilir. Radyasyon güvenliği ve yakın temas konusunda merkezin kişiye özel yazılı talimatları uygulanır; herkese aynı süre önerilmez.
Tümörü besleyen damarların embolizasyonu
Amaç ve uygunluk: Uygun tümörlerde kanlanmayı azaltmak, tümör kaynaklı kanamayı kontrol etmek veya ameliyat öncesi kan kaybını azaltmaya yardımcı olmak için değerlendirilebilir. Hedef, tümörün yapısına ve genel tedavi planına göre belirlenir. Her embolizasyon kemoterapi veya radyasyon içermez.
Nasıl yapılır? Anjiyografi rehberliğinde ince kateter tümörü besleyen damarlara ilerletilir. Uygun embolizan materyal seçilerek hedef damarlardaki akım azaltılır veya durdurulur. Çevredeki sağlıklı dokuların damarları planlamada dikkate alınır.
İşlem sonrası ve riskler: Ağrı, ateş ve bulantı görülebilir. Giriş yerinde kanama, damar yaralanması, kontrast reaksiyonu, böbrek işlevlerinde etkilenme ve hedef dışı embolizasyona bağlı doku hasarı olasıdır. Klinik yanıt ve görüntüleme bulgularına göre ek tedavi ya da seans gerekebilir.
Hazırlık, takip ve sık sorulanlar
Görüşmeye ne getirmeliyim? Patoloji sonuçları, mevcut tomografi veya manyetik rezonans görüntüleri ve raporları, önceki ameliyat/onkolojik tedavi bilgileri ve ilaç listeniz değerlendirmeye yardımcı olur. İşlem öncesi kan sayımı, pıhtılaşma, karaciğer ve böbrek testleri istenebilir. Açlık ve ilaç değişiklikleri tedavi ekibince bildirilir; kan sulandırıcıları kendiniz kesmeyin.
Tek seans yeterli mi? Tümörün özellikleri ve tedavi yanıtı belirleyicidir. Birden fazla seans veya farklı yöntemlerin birlikte kullanılması gerekebilir. Kontrollerde yalnız boyut değil, canlı tümör bulguları ve organ işlevleri de değerlendirilir.
Diğer kanser tedavilerinin yerine geçer mi? Bu karar kişiye özeldir. Cerrahi, sistemik tedavi ve radyoterapi seçenekleri ilgili branşlarla birlikte değerlendirilir. Tedavi sonucu veya iyileşme süresi için kişisel değerlendirme yapılmadan garanti verilemez.
Daha ayrıntılı bilgi için
İletişim ve randevu talebiniz için Instagram hesabımdan mesaj gönderebilirsiniz.