Girişimsel Radyoloji
Ultrason veya tomografi eşliğinde biyopsi
Amaç ve uygunluk: Biyopsi, bir nodülün ya da kitlenin yapısını anlamak için hücre veya doku örneği alınmasıdır. Tiroid, meme, akciğer, karaciğer ve lenf nodu gibi bölgelerde, görüntüleme bulguları ve klinik gereksinime göre planlanabilir. Her nodül için biyopsi gerekmez.
Nasıl yapılır? Hedef ve iğnenin ilerleyeceği yol ultrason veya tomografi ile belirlenir. Bölge lokal anesteziyle uyuşturulur; ince iğneyle hücre ya da kalın iğneyle doku örneği alınır. Örnek patolojiye gönderilir. İlaçlar, kanama riski ve gerekli tetkikler önceden değerlendirilir.
İşlem sonrası ve riskler: Bölgeye göre gözlem ve kontrol görüntülemesi gerekebilir. Ağrı, kanama, enfeksiyon ve komşu yapılarda yaralanma olasıdır; akciğer biyopsisinde akciğer zarları arasına hava kaçması da görülebilir. Yetersiz örnekte tekrar biyopsi gerekebilir. Patoloji sonucu klinik ve görüntülerle birlikte yorumlanır.
Apse ve sıvı koleksiyonu drenajı
Amaç ve uygunluk: Karın içinde veya diğer bölgelerde biriken enfekte sıvının boşaltılması, enfeksiyonun kontrolüne yardımcı olabilir. Koleksiyonun boyutu, içeriği ve güvenli bir giriş yolunun bulunması değerlendirilir; antibiyotik ve cerrahi seçenekleri birlikte ele alınır.
Nasıl yapılır? Ultrason veya tomografi rehberliğinde bir iğne ile sıvıya ulaşılır. Gerektiğinde ince bir drenaj kateteri yerleştirilerek sıvının dışarı akması sağlanır. Alınan örnek mikrobiyolojik incelemeye gönderilebilir. Lokal anesteziye ek olarak hastaya göre sedasyon uygulanabilir.
İşlem sonrası ve riskler: Kateter hemen çıkarılmayabilir; sıvı miktarı, klinik bulgular ve kontrol görüntülemesi izlenir. Kateter bakımı ve çıkarılma zamanı tedavi ekibince belirlenir. Kanama, enfeksiyonun yayılması, komşu organ yaralanması veya kateterin tıkanması/yerinden çıkması mümkündür; ek drenaj ya da cerrahi gerekebilir.
Torasentez ve plevral sıvı drenajı
Amaç ve uygunluk: Akciğer ile göğüs duvarı arasındaki sıvıdan tanı için örnek alınması veya sıvıya bağlı nefes darlığının azaltılması amaçlanır. Sıvının nedeni ve miktarı, belirtiler ve güvenli giriş alanı değerlendirilir.
Nasıl yapılır? Ultrason ile uygun bölge belirlenir; lokal anestezi sonrasında iğne veya ince kateterle sıvı alınır. Tanı amacıyla alınan sıvı laboratuvara gönderilir. Bazı hastalarda devamlı drenaj için kateter gerekebilir.
İşlem sonrası ve riskler: Solunum ve genel durum izlenir; gerektiğinde akciğer görüntülemesi yapılır. Ağrı, kanama, enfeksiyon ve akciğer zarları arasına hava kaçması olasıdır. Nadir olarak sıvı boşaltılması sonrası akciğerde ödem gelişebilir. İşlem sonrasında yeni veya artan nefes darlığı acil değerlendirme gerektirir.
Safra yolu drenajı ve biliyer stent
Amaç ve uygunluk: Safra yollarındaki tıkanıklık sarılık ve enfeksiyonla ilişkili olabilir. Endoskopik yöntemlerin uygun olmadığı veya yeterli olmadığı ve drenaja uygun bulunan durumlarda ciltten yapılan drenaj değerlendirilir.
Nasıl yapılır? Ultrason ve anjiyografi rehberliğinde karaciğer içindeki safra yollarına ulaşılır. Bir kateterle safra dışarıya veya uygun hastalarda bağırsaklara yönlendirilir. Tıkanıklığın nedenine ve tedavi planına göre safra yoluna stent yerleştirilebilir.
İşlem sonrası ve riskler: Ateş, karaciğer testleri, kateterin çalışması ve safra akışı takip edilir. Kateter bakımı ve değişim gereksinimi kişiye göre planlanır. Kanama, safra kaçağı, safra yolu enfeksiyonu, komşu yapı yaralanması ve kateter/stent tıkanması olabilir. Drenaj, altta yatan hastalığın diğer tedavilerinin yerine geçmez.
Perkütan nefrostomi
Amaç ve uygunluk: Böbrekten mesaneye idrar akışı tıkandığında, böbrekte biriken idrarı boşaltmak için kullanılabilir. Taş, tümör veya darlık gibi nedenler; enfeksiyon ve böbrek işlevleriyle birlikte değerlendirilir.
Nasıl yapılır? Görüntüleme rehberliğinde ciltten böbreğin idrar toplayıcı sistemine ince bir kateter yerleştirilir. İdrar çoğunlukla dışarıdaki bir torbaya akar. Lokal anestezi ve gerektiğinde sedasyon uygulanır; işlem öncesi kanama ve enfeksiyon riski değerlendirilir.
İşlem sonrası ve riskler: Torba ve kateter bakımı öğretilir; devam eden gereksinimde kontrol ve değişim planlanır. Kanama, enfeksiyon, komşu organ yaralanması ve kateter tıkanması/yerinden çıkması mümkündür. İdrar akışının kesilmesi, ateş veya artan yan ağrısında tedavi ekibiyle iletişim kurulmalıdır. Tıkanıklığın asıl nedeni için ek tedavi gerekebilir.
Periferik damar darlıklarında balon ve stent
Amaç ve uygunluk: Özellikle kol ve bacak damarlarındaki darlık veya tıkanıklıklarda kan akımını artırmak için değerlendirilebilir. Yakınmalar, dolaşım bozukluğunun derecesi, damar anatomisi ve ilaç/cerrahi seçenekleri birlikte incelenir. Her damar darlığı için girişim gerekmez.
Nasıl yapılır? Damar içinden ilerletilen ince kateter ve kılavuz teller anjiyografiyle izlenir. Darlık bölgesinde bir balon şişirilir; gerekirse damarı açık tutmaya yardımcı bir stent bırakılır. Kontrast madde kullanılabileceği için böbrek fonksiyonları ve alerji öyküsü değerlendirilir.
İşlem sonrası ve riskler: Giriş yeri ve uzvun dolaşımı takip edilir. Kanama, damar yaralanması, pıhtı oluşması, daha uç damarlara tıkanıklık materyali gitmesi, kontrast reaksiyonu ve böbrek işlevlerinde etkilenme görülebilir. Damar yeniden daralabilir. Verilen ilaçlar ve damar hastalığına yönelik takip sürdürülür.
Port ve diğer venöz erişim kateterleri
Amaç ve uygunluk: Kemoterapi, uzun süreli ilaç tedavisi veya hemodiyaliz için güvenilir damar erişimi gerektiğinde değerlendirilebilir. Port, santral venöz kateter veya tünelli diyaliz kateteri seçimi, tedavinin amacı ve süresine göre yapılır.
Nasıl yapılır? Genellikle ultrasonla damara girilir; kateterin ucu görüntüleme altında uygun konuma yerleştirilir. Port sisteminde cilt altına küçük bir hazne yerleştirilir. Lokal anestezi, hastanın gereksinimine göre sedasyonla desteklenebilir.
İşlem sonrası ve riskler: Kullanım, pansuman ve bakım yalnızca verilen talimatlara uygun yapılmalıdır. Kanama, enfeksiyon, damar içinde pıhtı, kateter tıkanması veya yer değiştirmesi; bazı giriş yollarında akciğer zarları arasına hava kaçması görülebilir. Ateş, kateter çevresinde kızarıklık, şişlik veya işlev bozukluğu değerlendirilmelidir. Tedavi bittiğinde çıkarılma gereksinimi planlanır.
İyi huylu tiroid nodüllerinde ablasyon
Amaç ve uygunluk: Bası, yutma güçlüğü veya belirgin kozmetik yakınma oluşturan, iyi huylu olduğu uygun değerlendirmeyle gösterilmiş ve işleme uygun bulunan nodüllerde hacmi azaltmak için düşünülebilir. Her tiroid nodülü tedavi gerektirmez. Ultrason, tiroid testleri ve gerektiğinde biyopsi sonuçları birlikte değerlendirilir.
Nasıl yapılır? Lokal anestezi altında, ultrasonla izlenen ince bir elektrot veya anten nodüle ilerletilir. Radyofrekans ya da mikrodalga enerjisi hedef dokuda kontrollü ısı etkisi oluşturur. Yöntem seçimi nodülün yapısına, yerleşimine ve çevredeki kritik yapılara bağlıdır.
İşlem sonrası ve riskler: Nodül genellikle zaman içinde küçülür; ultrason ve gerekli hormon testleriyle takip edilir. Yeniden büyüme ve ek seans gereksinimi olabilir. Ağrı, hematom, yanık, nodül yırtılması ve geçici veya kalıcı ses değişikliği olası risklerdir. Kanser şüphesi varsa değerlendirme ve tedavi yaklaşımı farklıdır; ablasyon uygun tanısal incelemenin yerine geçmez.
Paratiroid adenomlarında ablasyon
Amaç ve uygunluk: Fazla paratiroid hormonu salgılayan bir adenom, kalsiyum yüksekliği ve kemik/böbrek sorunlarıyla ilişkili olabilir. Primer hiperparatiroidide yerleşik kesin tedavi cerrahidir. Ablasyon, cerrahiye uygun olmayan veya cerrahiyi istemeyen ve ablasyona uygun bulunan hastalarda, endokrinoloji ve cerrahi değerlendirmesi sonrasında ele alınabilecek bir seçenektir; cerrahinin rutin eşdeğeri olarak sunulmaz.
Nasıl yapılır? Tanı kan testleri ve uygun görüntülemeyle doğrulanır. Ultrason rehberliğinde hedef beze ilerletilen elektrot/anten ile termal enerji uygulanır. Komşu sinirler ve diğer boyun yapıları nedeniyle hasta seçimi ve işlem planlaması önemlidir.
İşlem sonrası ve riskler: Kalsiyum ve paratiroid hormonu düzeyleri ile görüntüleme izlenir. Kalsiyum düşüklüğü, kanama, ağrı, ge çici veya kalıcı ses değişikliği; yetersiz yanıt ya da hastalığın tekrarı mümkündür. Uzun süreli takip gerekir; bazı hastalarda ek girişim veya cerrahi gerekebilir.
İşlem öncesi hazırlık ve eve dönüş
Görüşmeye mevcut görüntülerinizi, raporlarınızı, önceki tedavi bilgilerinizi ve kullandığınız ilaçların listesini getirin. Kan sulandırıcılar, diyabet ilaçları, alerjiler, böbrek hastalığı ve gebelik olasılığı mutlaka değerlendirilmelidir. İlaçları kendi kendinize kesmeyin; değişiklik planını ilgili hekim belirler.
Açlık süresi, gerekli kan testleri, antibiyotik ve anestezi gereksinimi işleme göre değişir. Her işlem için tek bir hazırlık veya taburculuk süresi yoktur. Sedasyon/anestezi uygulanacaksa refakat ve eve ulaşım önceden planlanır; araç kullanımı için ekibin talimatına uyulur.
Taburculukta pansuman, ilaçlar, aktivite, kateter bakımı ve kontrol tarihi konusunda kişiye özel bilgi verilir. Kontrolsüz kanama, belirgin nefes darlığı veya bayılma acil değerlendirme gerektirir. Ateş, artan ağrı veya kateter sorunlarında tedavi ekibine ulaşın.
Girişimsel radyoloji, ultrason, bilgisayarlı tomografi ve anjiyografi gibi görüntüleme yöntemlerinin rehberliğinde yapılan tanı ve tedavi işlemlerini kapsar.
Çalışma alanları arasında görüntüleme eşliğinde biyopsi ve drenaj, safra ve idrar yollarına yönelik girişimler, damar işlemleri, venöz erişim ve uygun olgularda ablasyon yer alır.
Değerlendirmede mevcut görüntüler, raporlar ve klinik bulgular birlikte ele alınır. İşlem uygunluğu, alternatifleri ve olası riskleri hekim görüşmesinde kişiye özel değerlendirilir.
Daha ayrıntılı bilgi için
İletişim ve randevu talebiniz için Instagram hesabımdan mesaj gönderebilirsiniz.